Hareketsiz stok: sayım size neyi gösterir?

Sayım sırasında üst raflarda tozlanmış bir kumaş partisi, köşede iki koleksiyon önceki bir koltuk modeli ve hiç açılmamış seramik paletleri çıkar. Kayıtta hepsi "mevcut stok" olarak güncel değerle duruyor. Hareketsiz stok hem yer hem sermaye tutar ve çoğu zaman en son sayımda fark edilir. Aşağıda bu stoğu yaşa göre sınıflandırmayı ve yönetime doğru raporlamayı anlatıyoruz.

Hareketsiz mi, yavaş mı?

İkisi farklı sorulardır. Yavaş stok, hareket gören ama eldeki miktarı uzun süre yetecek kalemdir. Hareketsiz stok ise belirli bir süredir hiç çıkış görmemiş kalemdir. Yavaşlığı kapsama süresiyle ölçün: eldeki stok ÷ aylık ortalama çıkış. Örneğin 200 metre stok ve ayda 10 metre çıkış varsa 200 ÷ 10 = 20 ay yeter. Hareketsizlik ise kalemin son hareket tarihine bakılarak anlaşılır.

Yaşlandırma tablosu

Her kalem, son çıkış tarihine göre bir yaş grubuna konur: 0-90 gün, 91-180 gün, 181-365 gün ve 365 günden eski. Varsayımsal bir stok, toplam 500.000 USD:

• 0-90 gün: 315.000 USD, yüzde 63;
• 91-180 gün: 90.000 USD, yüzde 18;
• 181-365 gün: 60.000 USD, yüzde 12;
• 365 günden eski: 35.000 USD, yüzde 7.

315.000 + 90.000 + 60.000 + 35.000 = 500.000 USD; 63 + 18 + 12 + 7 = 100. Altı ayı aşan stok 60.000 + 35.000 = 95.000 USD'dir; bu toplamın yüzde 19'udur (95.000 ÷ 500.000). Yönetimin görmesi gereken cümle şudur: "Stokun yaklaşık beşte biri altı aydan uzun süredir hareket görmedi."

Yaş grubu toplamı kadar önemli olan, içindeki büyük kalemlerdir. 365 günden eski 35.000 USD'nin üç kalemde toplandığını varsayalım: 20.000 + 9.000 + 6.000 = 35.000. İlk kalem tek başına bu grubun yüzde 57'sidir (20.000 ÷ 35.000), yani karar önce ona odaklanmalıdır. Mevsimlik ürünlerde yaşı sezon takvimine göre okuyun: kış kumaşı yaz ortasında hareketsiz görünebilir, ama sorun olmayabilir.

Neden hareketsiz kaldı?

Sayım sırasında rafın başında nedenini sorun. Sık görülen yanıtlar şunlardır:

• model ya da koleksiyon bitti;
• takım eksik parçalı olduğu için satılamıyor;
• ton veya kalibre tutmadığı için müşteri istemiyor;
• gereğinden fazla sipariş verilmişti;
• kayıtta var ama aslında satılabilir değil (hasarlı, nemden zarar görmüş);
• yanlış kodla kayıtlı olduğu için satış ekibi göremiyor.

Her neden farklı bir çözüm gerektirir; bu yüzden nedeni de tabloya yazın.

Karar seçenekleri

Kalemin durumuna göre seçenekler şunlardır:

1. kampanya ya da indirim;
2. başka ürünle paket satış;
3. parça ya da kilo ile satış;
4. tedarikçiye iade veya değişim;
5. eksik parçayı bulup ürünü tamamlamak;
6. imha ya da hurda.

Kararı satış ve satın alma sorumlusu verir; depo yalnızca listeyi hazırlar. Maliyetin altına inen bir indirim için yönetim onayı gerekir. Beklemenin de bir bedeli vardır: palet başına aylık yer maliyeti varsayımsal olarak 5 USD ve hareketsiz stok 40 palet kaplıyorsa 40 × 5 = 200 USD, yılda 200 × 12 = 2.400 USD yalnızca yer için ödenir.

Yönetime nasıl raporlanır?

Hareketsiz stoğu fark tablosundan ayrı bir bölümde gösterin. Çünkü bu stok, sayımla kayıt arasındaki bir fark değildir; kayıtla tutan ama değeri tartışmalı olan stoktur. Rapor yaş grubunu, değeri, nedeni ve önerilen kararı içersin. Değer düşüklüğü karşılığı ayırma kararı yönetim ile muhasebeye aittir. Yalnızca hesabı göstermek için: 365 günden eski 35.000 USD'nin yüzde 50'si için karşılık ayrılsaydı 35.000 × 0,50 = 17.500 USD eder (oran örnektir).

Sonuç

Hareketsiz stok sayımın en sessiz bulgusudur, ama değeri çoğu zaman bir fark satırından büyüktür. StockSystem sayımında parti, renk ve ton ayrı satır olarak yazıldığı için eski partiler ve uzun süredir yerinde duran kalemler fark tablosunda ayrışır; hangi stoğun nasıl elden çıkarılacağı kararı yönetimde kalır.