Seramikte parti, ton ve kalibre: stok kaydında nasıl izlenir?

Aynı model seramik iki ayrı sevkiyatla geldiğinde kutular birbirinin aynısı görünür. Etiketteki ürün adı, ebat ve fiyat aynıdır; ama biri biraz daha açık ya da birkaç milimetre farklı çıkabilir. Duvarda iki tonu yan yana döşediğinizde fark gözle seçilir. Stok kaydında yalnızca model kodu tutuluyorsa depo "1.152 m² var" der, müşteri ise tek tonda yeterli miktarı bulamaz. Sorun sayımdan çok önce, kaydın yapısında başlar.

Parti, ton ve kalibre ne demek?

Üç ayrı bilgi vardır ve genellikle kutunun yan etiketinde yazar:

• Parti (lot): Üreticinin aynı üretim serisinden çıkan ürünleri bir arada tuttuğu kod.
• Ton: Aynı partideki ürünlerin renk tonu sınıfı. Pişirme sonrası ortaya çıkan küçük renk farkları böyle gruplanır.
• Kalibre: Gerçek ölçü sınıfı. 60×60 etiketi taşıyan iki ürün pişirme sonrası birkaç milimetre farklı olabilir; kalibresi farklı plakalar derz hizasını bozar.

Kodların yazılış biçimi üreticiden üreticiye değişir. Önemli olan, depocunun etikette bu üç bilgiyi bulabilmesi ve kayıtta her birinin yerinin olmasıdır. Mal kabulde irsaliyedeki parti bilgisini kutudaki etiketle karşılaştırmak birkaç dakikalık iştir; fark çıkarsa ayrı satır aylar sonra değil, o gün açılır.

Tek satır neden yetmez?

Varsayımsal bir örnek: kayıtta "Gri 60×60" modeli için tek satırda 800 koli (1.152 m²) görünüyor. Bir koli 4 plaka, yani 1,44 m² ediyor; bir palet 40 koli, yani 57,6 m² tutuyor. Sayımda kutular ton etiketine göre ayrılınca tablo değişiyor:

• A tonu: 500 koli, 720 m²
• B tonu: 240 koli, 345,6 m²
• Toplam: 740 koli, 1.065,6 m²

Kayıtla sayım arasındaki fark 60 koli, yani 86,4 m². Üstelik bir müşteri tek tonda 600 koli istediğinde kayıt "var" der, oysa tek tonda yalnızca 500 koli bulunur. Stok toplamı doğru olsa bile satılabilir stok daha azdır.

Kayıtta nasıl tutulur?

Üç seçenek var, en düzenliden başlayarak:

1. Aynı kalem koduna parti ve ton alanı eklemek (1C ya da ERP'nizde parti veya özellik alanı varsa).
2. Her ton için alt kod açmak, örneğin model kodunun sonuna A veya B eklemek.
3. En azından satır notuna ton yazmak. Bu, en zayıf çözümdür ve her sayımda elle ayrıştırma gerektirir.

Hangisini seçerseniz seçin, depoya alma fişinde ton ve parti zorunlu alan olmalı. Sonradan etikete bakıp tahmin etmek hata üretir.

Sayımda izlenecek sıra

1. Paletteki kutuların hepsi aynı ton etiketini taşıyor mu kontrol edilir; karışık paletler bölünür.
2. Tam paletler koli sayısı üzerinden sayılır, m²'ye kalem kartındaki katsayıyla çevrilir.
3. Açık, kırık ya da eksik koliler ile serbest plakalar ayrı satıra yazılır.
4. Showroom'daki numune panolar ve eski seriden kalan artıklar ayrı listelenir.
5. Ton veya kalibre farkı olan partiler için kayıtta ayrı satır yoksa, bu durum fark tablosunda bir bulgu olarak belirtilir.

Sık yapılan hatalar

• Aynı model için gelen yeni sevkiyatı eski satırın üzerine eklemek; ton farkı böylece kayıttan silinir.
• Tonu yalnızca kolinin üzerinde bırakıp fişe yazmamak.
• Showroom'daki numuneleri depo stoğu gibi saymak ya da hiç saymamak.
• Kırık plakaları ve açık kolileri kayıt dışı bırakmak.
• Toplamı m² olarak alıp koli sayısını kontrol etmemek.

Sonuncusu göründüğünden önemlidir. Tam bir palet 57,6 m² ediyorsa, bunu koliye çevirdiğinizde 57,6 ÷ 1,44 = 40 gibi yuvarlak bir sayı çıkar. Sayım sonucu 57,0 m² gibi bir değer yazılmışsa, bu eksik koli değil yuvarlama ya da yanlış katsayı olabilir. Bu yüzden sayımı koli üzerinden yapıp m²'yi sonradan hesaplamak daha güvenlidir.

Sonuç

Seramikte stok yalnızca "kaç m²" sorusu değildir; "hangi tonda, hangi kalibrede" sorusunu da yanıtlaması gerekir. StockSystem yapı malzemeleri depolarında palet, koli, m² ve kg arasındaki dönüşümü kalem kartına göre yapar; ton ve kalibre farkı olan partileri ayrı satırlarda tutar.